Drama e një vajze të re - Nga Çapajev Gjokutaj

Dje, kur po sistemoja ca shënime të vjetra, hasa një letër të zverdhur me alfabetin grek dhe disa nga përshëndetjet më të përdorura në greqisht e në shqip. Dhe m’u kujtua Evanthia, një shoqe e shkollës së mesme, që gati 60 vjet të shkuara më pat premtuar se do më mësonte greqishten.

Kisha kohë, dekada të tëra pa e sjellë në mend. Ne çastin që pashë letrën e vjetëruar u binda se Evanthia kishte qenë kurdoherë atje, e fshehur në nje skutë të trurit tim dhe e mbështjellë nga një dramë rrënqethëse, dramë që çuditërisht dje më tronditi më shumë sesa ditën kur ndodhi.

Vanthua, kështu e thërrisnim, nuk shquante për bukuri. Veshjet e pakta që përdorte ishin të gjitha në nuanca të grisë, me prerje të thjeshta si për mesogra. Vinte e gjatë, me fytyrë ezmere e lëkurë pak si të thatë, po sytë rrezatonin kurdoherë mirësi prej motre të dhembshur.

Për herë të fundit e pashë ditën e dramës kur, me një ecje disi të kontraktuar po dilte nga klasa, pasi i kishte marrë leje mësuesit të Pedagogjisë. Në pushimin e madh, Jorgua, shok klase, m’u afrua dhe gati me pëshpërimë më tha: E more vesh, Vanthua paskish qënë shtatzanë, lindi vajzë te dera e konviktit...

Lajmi më erdhi si rrufe në qiell të kaltër. Të bëjë bebe shoqja e klasës, me të cilën je parë çdo ditë pa vënë re kurrfarë shenje shtatzanie, tingëllonte çudi e shkuar çudisë.

Në fakt Vanthua ishte e fejuar, paçka se sapo i kishte mbushur të shtatëmbëdhjetat. Ma bënë ata të shtëpisë, më pat thënë të nesërmen e ditës që e pashë të kthehej në konvikt e shoqëruar nga një burrë afër të tridhjetave. Por nuk u shty të sqaronte më tej. Në tonin e zërit s’dallova ndonjë pakënaqësi, por vështrimi, veç dhembshurisë së përhershme, përcillte edhe një trishtim të lehtë.

Të gjitha këto m’u kujtuan dje tek po shihja fletën e zverdhur me shkrimin e saj aq të qartë e harmonik, rruazë, thoshnim atëhere. Dhe përfytyrova dramën e një vajze fare të re, që i kalon muajt e shtatzanisë në klasë, paradite në mësim, pasdite në studim, pa i rënë kujt në sy.

Ditën që Vanthua lindi kisha një kuptim tejet të thjeshtëzuar dhe më pak se bazik për shtatzaninë. Më saktë isha injorant gojaplotë, nuk dija gjë prej gjëje për revolucionin që ndodh në trupin e femrës gjatë kësaj periudhe, për kërkesat fizike e psikoemocionale që shoqërojnë pritjen e bebit, për rreziqet që i kanosen nënës së ardhme. Ndaj në përsiatjet e djeshme e përjetova shumë më dhimbshëm dramën e Evanthisë.

Dhe nisa të vrisja mendjen a e kishte biseduar me ndokënd, dinte gjë i fejuari, e ëma, ndonjë kushërirë, shoqe etj.? Në fund të fundit kujt i shërbente ajo fshehtësi rrënqethëse?

Dy skenarë m’u përvijuan në mëndje. Me gjasë vajza e gjorë e kishte përballuar e vetme sekretin, nga që i ndruhej atij që e perceptonte si skandal. Qysh fëmijë, kur vinte puna për gjëra që lidheshin me seksin e kishin ndjekur qortimet e kërcënimet me “hesht! mos! na nxive faqen! do na mbetesh në derë! vajza ku kullot viçin, zë dobiçin! etj. etj”. E ushqyer me këtë tabu asfiksuese, duket se shtazania para martese, paçka se me të fejuarin, i është shfaqur si mynxyrë e shkuar mynxyrës.

Skenari i dytë, më i mundshëm, Vanthua foli me të fejuarin, me të ëmën a dikë tjetër dhe këta e keshilluan ta mbante të fshehtë, se ndryshe përjashtohej nga shkolla. Dhe të humbisje diplomën e mësuesit do të thoshte të rropateshe gjithë jetën arave a stallave të kooperativës. Aso kohe mes punës së mësuesit dhe asaj të argatit kishte një ndryshim ferri.

Mund të ketë patur dhe arsye të tjera, po në çdo skenar një gjë mbetet e pandryshuar: harxhet i paguan vajza e gjorë.

Nuk shkëputesha dot nga përsiatjet për këtë ngjarje që m’u ringjall në kujtesë sikur të kishte ndodhur dje. “Kanë ndryshuar goxha kohët - thashë me vete ndërkohë që po lidhja dosjen e shënimeve - kaq shumë kanë ndryshuar sa e ke vështirë t’i krahasosh”.

Dhe pastaj ia behu pyetja: Po tek unë çfarë ka mbetur nga ai djaloshi i gjashtëdhjetë vjetëve më parë, jam a s’jam i njëjti?

©Çapajev Gjokutaj