Pjesë e fajit, pa faj - Tregim nga Zeqir Cama

Iu zileps atyre që u ulën për kafe te bufeja e tranzitit dhe nuk i rezistoi joshjes për një shishe ujë. Gllënjkat e para i piu me etje, te banaku. Shoqëroi një aspirinë të sapo kapërdirë. Bëri ca ecejake si e përhumbur nëpër sallë mos shihte ndonjë të njohur dhe u ul e vetmuar për të pritur fluturimin e radhës. Deri në Romë me Alitalia-n, më tutje s'ia kishte idenë. Nuk kishte fluturuar ndonjëherë dhe ishte me frikë në këtë udhë. Për ters, i qëlloi në itinerarin më të gjatë. Bënte shumë vite pa takuar me vëllain në Toronto të Kanadasë.

Ngaqë kokëdhembja i nisi te check-in, e drejtonte gishtin andej; i hoqën disa gjëra nga valixhet por shkaku i vërtetë ishte nata që gdhiu, nuk kishte mbyllur sy, hiq një plaçkë e vër një tjetër. Atje i mbeti mendja, rrihte ujë në havan, "pse s'i mbulova aty, pse s’i mbulova këtu". Në këtë dilemë, i kumboi pas veshit një zë i pa zë, si lëfyti i një kroi kur nisë të shterojë.

-Për ku, zysh Ana kështu?... Mbase jemi në të njëjtën udhë!

Qe Sureti; një ish-nxënës i saj. Nuk e priti me ndonjë përzëmërsi siç qe rasti, megjithatë iu përgjigj njerëzishëm buzagazit të tij të mundimshëm. Përballej për herë të parë, pas një ndjese të kërkuar vite të shkuara për një të papritur jo të këndshme. I kishte mbirë në sy imazhi i tij edhe në mungesë. Trajtat e vërteta të asaj historie qenë terratisur por gjykimi mbi "heroin" e saj, i varej si plumbçi i muratorit, në qoshe të kujtesës. Nuk e përcaktonte dot nëse maja e plumbçit cimbidhte nga ana e keqardhjes apo e mëshirës. Sa për urrejtje, s' bëhej fjalë, s'e ushqeu kurrë atë ndjenjë, as kur hekuri qe i nxehtë. E hodhi në harresë si një relike marrëzie. S'do të ishte ajo që qe, nëse do të kënaqej me vuajtjen e tjetrit!

Më shumë sesa ngjarja dhe tiparet e "çunit të mamasë" me sy të thellë e të qeshur, i qe ngulitur në mendje emri i tij, se po t'i zëvëndësoje bashtingëlloren "r" me "rr" dhe zanoren “e” me “a”, nga “Suret” bëhej “Surrat". Mund të harronte çdo histori që i kishte shkaktuar të qeshura, por jo ajo që e kishte bërë për të qarë!

***

...Po afronte pragu i mbylljes së simestrit. Kalueshmëria në lëndën e matematikës, qe test edhe për të si mësuese e re. Sa kishte futur këmbët në atë gjimnaz. Sureti, e dinte veten mbetës. Zysh Ana ia kishte thënë hapur: “Po të bëj një lëshim, po të jap edhe një shans...” 

Do t’i bënte test me shkrim. Gjatë shpjegimit, ca ditë para mbylljes së simestrit tërhoqi vërejtje me gojë: - Hej, mos fluturoni, mëndjen në mësim.

I foli derës të dëgjonte dritarja. Gjithçka ishte për Suretin, iu duk i kontraktuar. Lëndën, nuk ia honepste, por në orën e mësimit rrinte si pulë. Përulësinë ia kishte imponuar matematika, jo ajo. Qe djalë i turpshëm por çuditërisht ndër më të afrueshmit me vajzat e klasës. Vetironizohej pa të keq përpara tyre. Nuk e kishte për gjë ta quante veten “qullac”. Kur e provokonte ndonjë nga shokët, ia kthente prerë dhe në mënyrë kategorike: “S’jam i asaj fushe.... S’e mbuloj atë sektor.”

Dhe vërtet, nuk qe nga ato lule! Në mes të mollëve eglendisej çdo ditë po s'arrinte të kapte as kokrrat që ia arrinte dora.  Qe djalë i dukur por nga mendja pak i lehtë. Përtypej kollaj si misër hamullor që s'kishte arritur të piqej. Zysh Ana i qe dukur ndryshe nga çupëlinat e klasës. Ato i quante të shtëpisë, dilnin e hynin te njeri-tjetri për festa e gëzime familjare. Me Anën s'kishte krijuar afrimitet, por i pëlqente. S'arrinte të gjente vijën ndarëse nëse qe vërtet i zjarrtë pas saj, apo një trill biçim-basti me vetveten, për t'u dukur ndryshe. S'i hyri fare këtij hesapi, e la ashtu edhe kështu, pak si dashuri dhe pak si bast. Diku kishte lexuar se rrekja pas një dashurie të pamundur në adoleshencë të burrëron. Ky mendim e joshte, e bënte të dukej tjetër. Për herë të parë në jetën e tij, iu ngjall besim se mund të bëhej kështu; i dha të drejtë babait që e kishte quajtur qullac!

Vërtiti në mendje se si mund të vepronte. S’e mbante vëndi sa të mbyllej ora e mësimit. Gjeti rastin e volitshëm për të sqaruar "një paqartësi" nga mësimi i ditës. Mbeti vetëm me zysh Anën. Ajo e bënte shpesh kur i kërkonte dikush ndihmë. Nuk përtonte t'ua shpjegonte. Iu afrua qetësisht me sytë plot dritë dhe u ul në cep të bankës. Tërhoqi cepin e fundit me dorë dhe mbërtheu njërën nga dy komçat grykore të bluzës vjeshtore.

Sa u ul, pa një tensionim të tij, si brënda një gare vrapimi. "Hiqi emocionet" i tha dhe nisi shpjegimin. Por ai në garë se në garë! Në krahë kishte "lulen mos më prek". S’priste koha ta bënte ritualin e njohur "më do s'më do". Për pak, fillonte ora e mësimit. Kishte arritur në pikën pa kthim. Zëre se mbaroi konsulta. Pikërisht atëherë ndodhi ajo që nuk pritej. Ndjeu dorën e tij në qafë, një tërheqje energjike dhe një puthje shkarazi në faqe. E shtyu sa mundi dhe dorën e djathtë ia lëshoi në fytyrë, me një klithmë të fortë:

-Maskara. Unë me bukë, ti me gurë... Gati të qante nga inati! 

-Më fal! - erdhi zëri i tij i mbytur sa mezi u dëgjua - nuk di si u ndodha...

Dera u hap dhe hyri mësuesja e orës në vazhdim. Zysh Ana doli nga klasa pa lënë të kuptohej ç'kishte ndodhur.  S’dinte ç’të bënte. U ndërmend ta mbyllte me aq pa i thënë askujt. Ç’i takonte ia dha, një dackë me gjithë fuqinë e krahut, por u mëdysh, kolegen e orës tjetër nuk e njihte mirë, mund t’i kishte rënë në erë dhe s’dihej si e tirrte, në vend të vetullave nxirrte sytë. U kthye me pishmanllëk, mori regjistrin dhe hyri te dhoma e mësuesve, pa ndonjë llazurë. E trajtoi si një trill adoleshenti për të puthur haptazi një vajzë. 

E quajti të mbyllur këtë histori qëkurse ai nuk u pa më në oborrin e gjimnazit. Ç’qe për të bërë, qe bërë, s'e vriste ndërgjegja. E keqja s'i kishte ardhur prej saj. Nuk u përjashtua nga shkolla “për sjellje rrugaçërie”. U gjet një mënyrë tjetër më e butë. Një justifikim i zakonshëm për ta transferuar në një nga gjimnazet e qytetit. Por dhe kjo s’ndodhi.

I ati i Suretit kishte në dorë zgjidhjen origjinale. E nisi ushtar, në një repart brënda garnizonit. Ishte shefi i Degës Ushtarake. Vetë Ali, vetë kadi. S'kishte privilegj më të madh se ta kryente ushtrinë në qytetin e tij.

-Kaq mund të bëja - i tha të shoqes - s’e bëja dot faqen shollë - dhe i nervozuar i kujtoi shprehjen “për proçkën që na bëri i miri i mamit...”

Këto, i dëgjoi më vonë kur binte fjala për të. Sepse ngjarja u mbyll shpejt, por gojët mbetën të shqyera, interpretimet tirreshin sipas orekseve. Kishte ndodhur më e pabesueshmja. Qe puthur një mësuese nga nxënësi i saj. “Kur arriti të puthë dhe Sureti, s'do ngelet mashkull pa u burbuletur.”  Ky qe refreni i atyre që e dinin këtë histori.

Me këto kujtime, u rrek për së dyti të kapërcente edhe ndonjë detaj që i kishte shkarë, por ndjesia për ta parë veten në sitë, e brengosi. Kërkoi dhe ajo pjesën e fajit që i takonte. Pyetsori që bëri me disa pika, e kishte brënda përgjigjen. “Mos vallë kam lejuar ndonjë keqkuptim...” E quajti paaftësi personale qarjen tek të tjerët për të zgjidhur një çështje që kishte të bënte me të. Një pjesë e fajit mbeti aty.

Kishte ardhur në atë shkollë tre muaj e gjysëm para se të ndodhte incidenti. Ra në sy që ditën e pare. E sojme nga bukuria dhe edukata, vajzë e dy intelektualëve të respektuar në qytet.  I gjithë opinioni i shkollës qe në një mëndje, u kishte ardhur më e bukura. Sapo kishte mbaruar studimet për matematikë. Shtatderdhur si ëngjëllore, me fytyrë të pastër dhe tipare të rregullta, pa asnjë cen; me flokë të zez, të lëshuar mbi supe si ujvarë, me sy të kaftë e të shndritshëm, dukej si gjimnaziste, pak diferencë me ta.

Gjyshja, një besimtare besnike e bektashizmit, për ta ruajtur nga syri i keq, i vinte fshehurazi nga një thelb hudhre ku s'i vinte mendia. Ishte tërheqëse dhe adhurohej nga meshkujt. Në heshtje i vinte mirë që e pëlqenin, por nuk linte shkas për t'i ndjellë në gjueti. Edhe pse para e pas mësimit, kalonte nëpër prita gjuetarësh. E kishte gjetur fatin, qe lidhur me një shok të kursit, në vitin e tretë të universitetit.

* * *

Sureti bëri të pamundurën me stjuardesat e linjës Romë-Toronto për të qënë pranë, megjithëse qëndrimi i saj qe shpërfillës. Deri sa dolën nga retë pllakosi heshtja, me ndonjë pyetjepërgjigje, pa interes. Hodhi vështrimin në tejpamjen e pamatë dhe u tërhoq shpejt. Nuk i rezistoi dot humnerës marramendse të lartësive. La hapur vetëm dy gishta perde në cepin e saj, sa për të hyrë një fasho drite. U mbështoll me batanije poshtë gjunjve dhe u rrek të mbyllte sytë. Ishte më freskët nga ç'e pëlqente, ndaj përdori edhe një batanie të dytë. Pasi mori një sy gjumë, diku jashtë shkrepëtiu dhe ajo u zgjua.

Kur hapi sytë, hodhi vështrimin pa dobi te monitori mbasi nuk kuptonte asgjë. S'e njihte mirë anglishten. Kishin lënë pas Apeninet, bregdetin e Francës, kreshtat e thepisura të Spanjës, brigjet e Anglisë, ato të…dhe po i drejtoheshin oqeanit. Në një moment të rënies së avionit në boshllëk, iu drodh zemra. U përpoq ta fshihte, por ankthi i lexohej në fytyrë. Sikur të qe çasti i fundjetshëm. Anoi pak kokën në mënyrë të pavetdijshme drejt supit të Suretit po u tërhoq. Ai i shpjegoi çfarë ndodhi, i tregoi itinerarin dhe hollësi të tjera. Gjoja e ndiqte por me mëndje qe gjetkë. E kishte mbërthyer malli për burrin dhe fëmijët. I dukej sikur po i braktiste, nuk po shkonte te vëllai por drejt një arratisje pa adresë, me dikë që kurrë s’i kishte shkuar mendja. U rrek ta mposhte atë parandjenjë dhe pruri ndërmend veprimet e tyre, ç'bënin në atë orë, mbase dhe ata mendonin si ajo, jepnin e merrnin energji me njeri-tjetrin. Iu kujtuan fjalët e të shoqit: “Kur udhëtoj vetë nuk kam frikë, kur udhëtojnë fëmijët s’më zë gjumi...”  E kishte të pamundur ta largonte atë parandjenjë.

Befas, një dritësim i kuqërremtë u fut nga dritaria. Perëndimi qe në fund. Iu bë sikur dridhej një hije mbi të, si atëherë që i rrëmbeu dhunshëm atë puthje. U rrënqeth si t’i ndodhte sërish por e mblodhi veten. Në fund të fundit ç’kuptim do të kishte një puthje pa flirt. Dhe mrroli ballin. Iu volit një shaka që bënin mes kolegesh: “...mësueset e matematikës kështu mund të puthen, duhet t'ua vjedhësh.”  Po rasti i saj s'qe për t'u prurë si shëmbull, s’kishte lidhje.

U ndje e lodhur nga këto arsyetime që më së shumti i shërbyen për të shtyrë kohën se sa për të shpleksur atë lëmsh të kokolepsur. Kur zbritën në aeroport, s’e kuptoi si u ndanë, iu lëshua e përmalluar vëllait. Tjetri, sikur mos të qe pjesë e udhëtimit, përshëndeti me dorë dhe humbi në turmën e pafund të udhëtarëve.

-Me ty erdhi ai b.q., - e pyeti i vëllai dhe e hoqi vështrimin andej.

Ia njihte gojën e lapërdharë, por jo deri kaq. - Ndonjë mospreferencë - mendoi, - e pamundur ta dinte rastin e tyre. - E kam patur nxënës në gjimnaz, por e kisha harruar - ia ktheu.

-Biçim për të mbajtur mend, haleja, bashkëjeton me një llajush... 

Nuk u besoi veshëve…

Iu ngjit pështyma në buzë. Njësoj sikur të ishte njeriu i saj. Instiktivisht e kërkoi me sy, por ai ishte zhdukur. U ndje e lehtësuar që nuk e kuptoi, por as ai nuk i përmendi ndonjë vragë vuajtjesh prej saj. Megjithatë, ndjeu keqardhje për fatin e tij. 

-Gjysma e të keqes - psherëtiu, sikur Suretin ta kishte pranë. - Je me fat që jeton këtu. Po të ishe tek ne, i ziu ti!... Do të idetifikonin troç, siç të quajti im vëlla.

©Zeqir Cama