Dollarët e fshehur nëpër libra - Tregim nga Zeqir Cama

Sa hapi sytë, u gjend ujë në djersë, nga ëndrra që e zgjoi. Asnjëherë nuk i kishte marrë seriozisht dhe nuk ua kishte vënë veshin, nëse kishin ndikuar mbi gjëndjen e tij të mëpasme. Sepse, sapo dilte prej tyre, i harronte. Por kjo, nuk e la të kthjellohej. Ishte dita e fundit e pushimeve.

Pesë mijë dollarëshi, që kishte lënë në shtëpi, iu faneps identik, si letrat me vlerë, që ua dha shteti me nisjen e demokracisë, sa një thelë kokoshi. Megjithatë, s’i bëri hasha. I zuri dorën një të afërmi, që ia mblodhi gjithë sojit për t'i bërë aksionerë. Por s'arriti, e pagoi me kokë. Iu bë atentat me dinamit në makinë. Askush s'e ndoqi fatin e tyre më pas.

Dhe Cici Kali i quajti “të shkuara e të harruara”. S'ua kujtonte as prerjen, as dizenjon që kishin. Endrra, ia ktheu para syve, siç i kishte emetuar banka. Veçse, jo dora vetë ato, por dollarët që fshehu në mes të librave. Të tjetërsuar. Një biçim i letrave me vlerë.

-Mos paçin atë fat! - u lut në heshtje.

Kujtoi çastin e numërimit, para nisjes me pushime. Mijëshe-mijëshe, në pesë zarfa. S'i pritej t'i shihte. Ia bëri mëndjen gruas ta linin plazhin atë paradite.

-Ç’u bë tri orë më pak? - i tha. U thekëm dy javë dhe nuk nxorrëm brirë.

S'ia kishte treguar ëndrrën, as merakun e dollarëve. Ajo i kishte dal borxhit kur u nisën.

-T'i marrim me vete! - i kish thënë. -Nuk na rëndojnë... Po, kur pa mëdyshjen e tij, “t'i marr…të mos i marr”, s'iu barros. I dha variantin tjetër.

-Jepja vëllait. Derisa do t'i lëmë çelësin... 

-Nuk tregohen zorrët e barkut. Ke dëgjuar t'i tregojë ndonjë lekët ty…?

-Varet, - i tha ajo.

-Si varet...

-Varet kujt ia beson...

-As njerën as tjetrën! - ashpërsoi gjuhën Cici.  E di kjo rrabë ku do t'i fshehë. Dhe vuri majën e gishtit tregues në tëmtha.

I qe mësuar goja: “E di rraba ime, e di rraba ime...” Vetironizonte muzgun e moshës. Siç identifikonte krerët e bagëtive në fermë, që skartonin me firmën e tij si kryeveteriner.

-Ja, tek i ke! - i tha dhe iu drejtua bibliotekës. -Vëru veshin... Nuk i vete mendja kujt se mund të fshihen në bibliotekë. E di ti që sot bibliotekat vetjake janë institucione në zhdukje? Se ja, me që ra fjala. Ka njeri nga të mitë bibliotekë? Lesh në lëmë ka!  Po nga të tutë di ndonjë që ka?  Ka leshtë e Currit!

-Ja, ku i ke…, - dhe drejtoi vështrimin atje ku do t'i fshihte. -Ti dish, se helbete...

Ishte mundi i viteve që kishte punuar në Amerikë. Në pritje të nënshtetësisë amerikane. E hoqi fati te një spital veterinar që e menaxhonte komshiu i djalit. Gëzoi e fluturoi kur e pyetën:

-Do të punosh në zanat?

-Dhe më pyetni more? Po cili është ai qorr që nuk i do sytë?

 Të dy palëve u leverdiste. Cici qe doktor veteriner i zoti. Të zitë e ullirit kishte hequr nëpër fermat e Myzeqesë. Puna e atyshme, qe si nata me ditën, me atë të fermës.  E bënte sy mbyllur.

Nuk ua zuri në gojë mospasjen e siguracioneve dhe benefiteve. Nuk e regjistruan si të punësuar. E quajtën familjarin e tyre. Për të shmangur taksat. Çdo javë e paguanin kash. Qar i kishte. Kapërcenin vitet mbi mina dhe do t'u duheshin për një ditë të keqe.

***

Sapo hyri në shtëpi, i rroku me sy të gjitha ambientet, mobiljet, dollapët dhe rreshtat e librave. U ndje i i lehtësuar, kur gjithçka, iu dukë kokërr qiqër. Një bibliotekë e pasur, sa faqja e murit, me blerjet e jetës që nga vitet e adoleshencës. Çdo libër i regjistruar me numër rendor e me vulë. Raftet, me nga dy rreshta, si krehër dhembështërnguar, që i quante skalione.

Së pari, mori Fjalorin Anglisht-Shqip, që e kishte në raftin e sipërm. Kishte lënë një shënim për vëndshpërndarjen e zarfave. Në cilin raft dhe në cilin libër fshiheshin dollarët. Por u pre kur pa se nuk qe plotësuar siç e priste. Identifikimi i raftit dhe librit liheshin pika-pika. Si ato modelet e formularëve të gatshëm, nëpër zyrat e shtetit.

-Harresë, për t'më munduar, - mërmëriti.

Dhe i kaloi me ngut, një nga një librat në dorë, si delet në shtrungë.

Iu drodhën duart, teksa mollëzat e faqeve iu mavijosën, sa iu avit raftit të parë. Nuk i mjaftoi përkulja e trupit si hark, iu desh të ulej në gjunjë sepse lartësia e raftit, s' ishte as një pëllëmbë nga dyshemeja.

Kontrolli i raftit të parë nisi i mbarë. Te skalioni i dytë gjeti zarfin e një mijë dollarëshit që priste. I luajti zemra.

-Lekë djerse, - pëshpëriti.

Ndonëse zarfi qe i mbyllur, s'besoi sa ta hapte. Ndjeu kënaqësi, kur i rrëshqitën dollarët ndër pulqer. E njëjta mbarësi shpresonte edhe te zarfat e tjerë.

Në raftin më lart, s'gjeti asgjë. E kontrolloi nga e para. I shfletoi faqe më faqe, pa qënë nevoja. Librat me zarfa, binin në sy menjëherë.

Tek rafti i tretë, gjeti zarfin e dytë. Dhe dy të tjerë në raftet pasardhës. Tek i njëjti skalion. Te i dyti. Jo pa dredhi, i kishte fshehur aty. Skalioni i dytë, si vija e dytë e zjarrit, sipas tij, ishte më pak i rrezikuar. Ishin terma që i kishin mbetur në mend nga zboret ushtarake të kohës.

Emocionet më të forta, i ndjeu te rafti i fundit. Me shpresë se do ta ndiqte fati i të mëparshmëve. Por njëmijë dollarëshin e fundit, nuk e gjeti. E ktheu kontrollin nga e para. U vërtit pak çaste nëpër koridor, si i zënë në kurth. Pastaj u gjend tek stoli i qoshes, u nguli sytë rafteve ku s'gjeti gjë dhe mbeti si i ngrirë. As vetë nuk e kuptoi pse ndenji. Aty ulej një grimë, cilin libër të zgjidhte para gjumit.

Nuk ishte i ndërgjegjshëm ta quante vjedhje. Ca më pak të paramenduar. Ishte konfuz. Nëse do të qe e tillë, mendoi, përpara sesa t'i drejtohej bibliotekës, hajduti do t'u drejtohej sirtarëve, dollapëve, do ta kishte përmbysur garderobën, fije-fije jastëkët, mbarë e prapsht patin e rrobave. Kaq naiv të ishte? Të diktojë kodin e fshehjes së lekëve, në mes të librave dhe të lidhte duart pa e përmbysur këtë kështjellë?

E përjashtoi çdo mundësi të hajdutërisë së qëllimshme.

-E ka bërë ndonjë nga ata që ende u gëzohen librave, u fiksua. -Nga ata që dikur quheshin “Mik i librit”.

U kujtua për një regjistër me gjashtë a shtatë frekuentues, të bibliotekës së tij. I hodhi një sy kot sepse e dinte që ishin firuar. Larguar nga kjo jetë apo në emigrim. Ndodhej vetëm një moshatar i tij, në shkallën tjetër të pallatit. Por ai kishte hequr dorë nga leximet. Kishte nisur të shkruante vetë.

Tek vëllai, që i kishte lënë çelësin, nuk shihte motive dyshimi. As që u afrohej librave. Megjithatë, nuk e përjashtoi, madje e quajti strumbullarin e asaj që po e mundonte.

-S' bëj mëkat që dyshoj, përderisa synoj të vërtetën, - tha me vete. Ia njihte një ves. -Mund ta ketë përdorur shtëpinë për...

Ia tregoi dhe të shoqes këtë version.

-I kanë mbetur në dorë ndonjërës që ka futur byrazeri...

Por ajo ia preu: 

-Gëlltite... Po e derdhe vajin s'e mbledh dot më!...  

E kishin lënë të pinin kafe atë pasdite. Priti që vëllai ta pyeste: “Si e gjete shtëpinë”. Por iu duk sikur ia drodhi. E pyeti “si ia kaluat...”.

-Hane ç'prisja, hane ç'më thotë, - i erdhi në majë të gjuhës. Por e gëlltiti.

Të nesërmen, burrë e grua, iu futën shtëpisë me rrënjë, kishin dy javë pa vënë dorë. Cici mori pluhurat e rafteve, duke i kaluar edhe një herë librat nëpër duar. Kur nuk e priste, diku pas këmbës së një rafti, pa zarfin e munguar. Brofi i papërmbajtur nga gëzimi te dritarja, ku e shoqja lante xhamat.

E tundi në ajër me dy gishtat e parë të dorës së djathtë, si lepurush të zënë në lak dhe e fërkoi disa herë, në të dy anët e mjekrës.

-Ti mendon se mua nuk më dhimbsen? -e pyeti pas pak e shoqia. -Por ti gjithmonë në tënden, e di rraba ime, e di rraba ime.

-E po, nuk i kam bërë keq njeriu në jetë, të më vinte djersa për dhjamë qeni, - i tha me një shikim si të përvuajtur, ngaqë u zu ngushtë për dyshimin e tij kuturimthi.

© Zeqir Cama