Çfarë po ndodh në Siri? - Nga Eric S. Margolis

Siria është nëna e të gjitha mistereve. Madje as romakët nuk mundën të zbërthenin intrigat, komplotet, fraksionet, grushtet e shtetit dhe vrasjet që ishin të zakonshme atje. As nuk mundën të kuptonin apo të përballeshin me vatrën e feve dhe sekteve të çuditshme që gëlonte në Siri.

Dy mijë vjet më vonë, shumë pak gjëra kanë ndryshuar. Këtë javë, forca të parregullta të një ish-fraksioni të al-Kaidës të quajtur Hayat Tahrir al-Sham (HTS) dolën nga fshatrat dhe pushtuan qytetin e dytë më të rëndësishëm të Sirisë, Alepon. Lufta civile 14-vjeçare e Sirisë, e cila dukej në gjendje të fjetur, papritur u bë kritike. Disa ditë më vonë, Tahriri i rilindur papritmas sulmoi qytetin e rëndësishëm sirian të Hamës. Në të dyja rastet, forcat qeveritare të Sirisë, nën udhëheqjen e familjes al-Assad, thjesht dhe pashpjegueshëm u shpërbënë pas 14 vitesh luftë me xhihadistët.

Kam një interes personal në këtë konflikt. Në vitin 2017, fondacioni im, Eric S. Margolis Foundation për mbrojtjen e kafshëve, iu bashkua grupit Four Paws nga Vjena për të organizuar shpëtimin e guximshëm të një kopshti zoologjik të tërë në Alepo. Kafshët e mjera, arinj, tigra të mëdhenj, luanë, qen dhe shimpanze, kishin mbetur të bllokuara në kopshtin zoologjik privat të qytetit për vite të tëra lufte. Ndërsa vuanin urinë, lufta midis fraksioneve të ndryshme xhihadiste dhe trupave qeveritare vazhdonte, ndërsa Alepo, dikur qyteti i dytë i Sirisë, shkatërrohej pa mëshirë.

Gjithashtu, kam vizituar Hamën ndërsa përpiqesha të shihja kështjellën e mrekullueshme të kryqëzatave, Krak des Chevaliers. Atje, trupat e Presidentit Hafez al-Assad (babai i sundimtarit aktual, Bashar) po përballeshin me xhihadistët. Dhjetëra mijëra njerëz vdiqën në atë luftim. Shumë pjesë të Hamës u reduktuan gjithashtu në rrënoja.

Një pjesë e konsiderueshme e 23 milionë banorëve të Sirisë janë alauitë, një sekt misterioz i shkëputur nga myslimanët shiitë, të cilët shumë myslimanë sunitë i quajnë heretikë. Myslimanët alevitë të Turqisë shpesh ngatërrohen me alauitët, të cilët ata gjithashtu i konsiderojnë heretikë. Alauitët e varfër u bashkuan me ushtrinë, ku përfundimisht morën pushtetin, të udhëhequr nga gjenerali i hekurt Hafez al-Assad. Druzët e Libanit, një sekt misterioz malor, nganjëherë janë afër alauitëve. Të krishterët maronitë janë gjithashtu shumë me ndikim, ashtu si edhe druzët dhe armenët. Lufta civile e Libanit, të cilën e kam mbuluar si gazetar, zgjati nga viti 1975 deri në 1990, derisa Ushtria Siriane i dha fund konfliktit të përgjakshëm.

Si një korrespondent lufte me përvojë, më duket se tani shumë fuqi të huaja po mbështesin HTS. SHBA dhe Izraeli kanë tentuar të rrëzojnë regjimin e Assadit që nga viti 2011. Izraeli synon të konsolidojë kontrollin mbi Lartësitë Golan, të cilat ia ka pushtuar Sirisë. SHBA, që aktualisht mban nën kontroll një të tretën verilindore të Sirisë të pasur me naftë, ka të paktën 9,000 trupa atje dhe, së bashku me Izraelin, ndihmon xhihadistët ndërsa publikisht i dënon ata.

Turqia, lideri i së cilës urren Assadin, është gjithashtu shumë aktive në Siri dhe me shumë gjasë ofron mbështetje logjistike për HTS dhe grupe të tjera xhihadiste, ndërsa njëkohësisht lufton grupet kurde të majta. Shto këtu njësitë ajrore ruse pranë Latakias, ndihmën e rastit nga grupet Hezbollah dhe operacionet e vogla nga forcat iraniane. Me pak fjalë, lufta që po zhvillohet në Siri duket gjithnjë e më shumë si Lufta e Tridhjetë Viteve e shekullit të 17-të.

Është interesante që udhëheqësit e koalicionit të djathtë ekstrem të Izraelit vazhdojnë të flasin për ambicien e tyre për të "rimodeluar fytyrën e Lindjes së Mesme". Kjo dukshëm i referohet gjenocidit në Gaza, kampit-burg në qiell të hapur për palestinezët e dëbuar në vitin 1948 nga shtëpitë e tyre në atë që sot quhet Galilea. Por e djathta ekstremiste e Izraelit gjithashtu ka hedhur sytë drejt Libanit përreth lumit Litani, burimi i fundit i lirë i ujit në rajon. Gjithashtu ka kohë që synon jugun e Sirisë, përfshirë Damaskun, dhe rrëzimin e Presidentit Bashar al-Assad, një mbështetës i fuqishëm i palestinezëve. Mos harroni gjithashtu se pjesë të mëdha të Irakut janë aktualisht të pushtuara nga forcat tokësore dhe bazat ajrore të SHBA. Pra, një "fytyrë e re" e Levantit duket se mund të dalë nga kaosi aktual.

© Eric S. Margolis 2024