Mirënjohje artistes së kombit shqiptar

 Nga Përparim Kabo

Zëri saj është krejt original, ka në të një lloj pezmi e mallëngjimi epokal, ka natyralitet baritor dhe një vetëdije që lidhet me peisazhin, brengat dhe lirizmin. Ai është një zë hapësirash dhe njëherësh zë i ëmbël femre ku spikat krenaria.

E kam fjalën për zërin e Nexhmije Pagarushes. Një artiste kjo unikale, sa fine aq edhe e ngarkuar me epos. Ajo mbushi 85 vjeç, udhëtim i gjatë ky, jo pa vështirësi dhe derte. Por zëri, muza e parë kur është këngë, ka me vete dhe gjenezën dhe suksesin dhe hartën dhe udhën. Pagarusha na rriti me këngët e saj, na mësoi si shihet qielli dhe si vështrohet uji që rrjedh, si duhet atdheu dhe si duhet ti përkulesh madhështisë së tij. Ajo si artiste kishte lirinë me vete dhe nuk njohu as një lloj kufiri as ideologjik e as shtetëror. Ajo tejkaloi kohën dhe mentalitetet, pritshmëritë dhe hezitimet. Nexhmije Pagarusha këndoi për epokat…ndaj në këtë 85 vjetor i përkulur në gjunjë i puth duart. Mirënjohje artiste e kombit shqiptar…Ja vlen të kujtojmë dhe pak histori nga jeta e saj. Nexhmije Pagarusha lindi në fshatin e vogël Pagarusha pranë qytetit të Malishevës, në Kosovë. Ajo mbaroi shkollën fillore në Malishevë dhe pastaj shkoi në Beograd, ku mbajti tre vjet në shkollën e muzikës, në seksionin “solo canto”. Ajo filloi karrierën e saj muzikore si këngëtare për Radio Prishtinën në vitin 1948. Puna e saj muzikore krijoi pothuajse 40 vjet, dhe është shumë e vështirë të thuhet, se cili zhanër i përket, sepse ajo këndoi pothuajse të gjithë. Interpretimet e saj në muzikën popullore ishin po aq të përsosura sa interpretimet e saj në muzikën klasike, sidomos në opera. Pagarusha është dashur nga kritikët e muzikës dhe adhuruar nga admiruesit e muzikës. Ajo quhet Bilbili i Kosovës, mbretëresha e muzikës shqiptare, zonja Butterfly etj. Ajo fitoi popullaritet të madh jo vetëm në vendin e vet por edhe në vende të tjera evropiane, si Shqipëria, Maqedonia, Bosnja dhe Hercegovina, Bullgaria etj. Ajo udhëhoqi disa turne me ansamblin muzikor “Shota” në këto vende dhe gjithashtu në Izrael. Në Kosovë, ajo fitoi titullin "Këngëtarja e shekullit".  Kënga, “Baresha”është një nga këngët e saj më popullore. Ajo ishte e krijuar nga bashkëshorti i saj, Rexho Mulliqi dhe teksti u shkrua nga Rifat Kukaj. Pagarusha luajti në shumë pjesë teatrale dhe filma dhe gjithashtu si aktore ajo fitoi shumë çmime. Ajo përfundoi karrierën e saj muzikore më 1984 pasi mbajti një koncert të madh në Sarajevë. Në vitin 2000 ajo këndoi një këngë të quajtur "Për ty" në një shfaqje televizive shqiptare, pas 16 vjet mungese. Tani ajo punon si këshilltare e lartë për muzikën në Radio Kosova dhe në Radio Blue Sky, të dyja të vendosura në Prishtinë. Ajo u nderua me çmimin "Nderi i Kombit" nga presidenti shqiptar Bujar Nishani në nëntor 2012. Këngët e saj më të njohura janë: "Baresha", "Ani mori nuse", "Mora testin", "Kur më shkon si zog n'hava", "Kur më del në derë", "Ke selvitë", "Ç'u ngrit lulja në mëngjes", "Çil njat zemër plot kujtime", "Dallëndyshe", "Një lule", "Zambaku i Prizrenit", "Sytë për ty i kam të njomë".