Referendumi - Një faqe e re për Maqedoninë dhe mbarë rajonin

Nga: Lisen Bashkurti

Dita e referendumit në Maqedoni po afrohet. Në fakt është dita e kthesës së madhe që do shënojë një faqe të re për Maqedoninë dhe mbarë Rajonin. Nga pjesëmarja dhe vota e qytetarëve të Maqedonisë varet e ardhmja e këtij shteti, e paqes, stabilitetit, e demokracisë dhe multietnicitetit, e prosperitetit ekonomik për mbarë qytetarët e tij dhe e integrimit në NATO dhe Bashkimin Evropian. Nga pjesëmarrja dhe vota në referendum në një masë të konsiderueshme shënohet një faqe e re edhe për mbarë Ballkanin Perëndimor, zgjidhet një nyje Ballkanike, kapërcehet një udhëkryq i rrezikshëm, tejkalohet një ngërç afro 20-vjeçar, hapet një erë e re në politikat e fqinjësisë së mirë në Ballkan dhe në kooperimin rajonal. Fushata referendare po ecën për mirë. Ka një aktivizim të aktorëve kryesorë politikë, shtetërorë dhe jo shtetërorë, të shoqërisë civile, të medias dhe të njerëzve më ndikim opinional. Qeveria dhe mazhoranca po bëjnë një komunikim e informim të matur me shumë vlerë dhe pa propogandë. Faktorët opozitarë kohët e fundit hoqën dorë nga apeli për bojkot dhe me kujdes po ia lënë qytetarëve vullnetin për pjesëmarrje. Faktori etnik shqiptar, në mazhorancë dhe në opozitë më së shumti duket mjaft i afruar ndër veti në favor të pjesëmarrjes në referendum dhe votës pro referendare. Në klimën para referendare si rallë herë shqiptarët dhe maqedonët, sikundër edhe komunitetet e tjera etnike, duket se janë pranë e pranë njëri-tjetrit për të mbështetur një pjesëmarrje të gjerë në referendum dhe për të votuar pro tij. Mesa duket vetëdija qytetare po ngrihet mbi atë etnike, fryma Euro-Atlantike po dominon atë Ballkanike. Në këtë qasje pozitive ka ndikuar drejtpërdrejtë rruga drejt integrimit të shpejtë të Maqedonisë në NATO dhe hapja e negociatave për pranimin edhe në BE. Pra ka një vetëdije Euro-Atlantike të ngritur në politikën dhe shoqërinë e Shtetit të Maqedonisë. Në klimën pozitive të krijuar brenda vendit kontributin kryesor e ka Qeveria e Zajevit, politika, qëndrimet dhe sjellja e së cilës po tregojnë një filozofi të re politike të mbështetur në vlera dhe interesa mbarë qytetare, pa dallime politike dhe etnike dhe larg ndikimeve gjeopolitike jo Euro-Atlantike. Duke tejkaluar me prudencë krizat politike dhe institucionale të pak kohe më parë, Kryeministri Zaev dhe Qeveria e tij, së bashku më faktorë të tjerë institucionalë, politikë e shoqërorë po japin një model sesi mund të kapërcehen me vullnet politik krizat që për dy dekada e mbajtën vëndin në një qark të mbyllur pa rrugëdalje. Zaevi dhe Qeveria e tij po japin mesazhe mjaft pozitive politiko-diplomatike për mbarë Ballkanin Perëndimor. Klimën pozitive të referendumit po e mbështesin fuqishëm edhe faktorët politikë e diplomatikë më të rëndësishëm ndërkombëtarë. NATO, BE, ShBA, Gjermania dhe shtete të tjera Evropiane me ndikim, janë involvuar në fushatën pro referendare nëpërmjet veprimeve e qëndrimeve diplomatike të qarta e të drejtpërdrejta. Shkupi është kthyer në nje skenë dinamike të diplomacisë publike Euro-Atlantike bashkëkohore. Nisur nga shumë përvoja të hidhura referendare në Rajon, por edhe në Evropë, kësaj radhe duket që tërë faktorët me ndikim Euro-Atlantik kanë “zbarkuar” në Shkup me të njëjtat politika, veprime e qëllime të njësuara. Duket që rasti i Maqedonisë ka bashkuar më tepër se çdo rast tjetër në Ballkanin Perëndimor NATO-BE-ShBA-Gjermani etj., pra faktorët më të fuqishëm Euro-Atlantikë. Në këtë situatë politike edhe vëndet e Ballkanit Perëndimor duket se kanë qëndrime të unifikuara pro referendumit në Maqedoni. Gjithë vëndet e Rajonit, fqinjët e drejtpërdrejtë të Maqedonisë, Shqipëria, Kosova, Serbia, Mali i Zi, por edhe të tjerë, kanë ndërmarrë vizita diplomatike të larta pro referendare. Të gjithë e kanë vlerësuar këtë referendum si erë e re për Maqedoninë dhe mbarë Ballkanin Perëndimor. Ditët e fundit, fitorja e Syrisa-s në Greqi i dha mesazhin më të fuqishëm dilemave Greke. Qytetarët Grekë me votën pro Kryeministrit Cipras dhe koalicionit të tij afirmuan ndër të tjera edhe marrëveshjen Greko-Maqedone për emrin e Maqedonisë. Qarqet nacionaliste dhe ektremiste duket që ngelën në “kalendat Greke” edhe këtë radhë, duke i krijuar shansin historik Cipras e Qeverise së tij të vijojë reformat e brendshme të suksesshme, por edhe politikat e fqinjësisë së mirë, midis të cilave marrëveshjen ndër-qeveritare Greko-Maqedone që është nga më të rëndesishmet. Edhe Kryeministri Cipras, sikundër Zaevi, po jep mesazhe me rëndësi Euro-Atlantike për fqinjësinë e mirë dhe bashkëpunim Rajonal. Janë dy liderë që po sjellin të njëjtën filoziofi politike qytetare europianiste në shoqëritë e tyre të brëndshme dhe në mbarë Ballkanin Perëndimor. Në fushata referendare ditët e fundit janë me rëndësi të veçantë. Intensifikimi informimit dhe komunikimit me qytetarët është instrumenti kryesor i garantimit të pjesëmarrjes së gjerë dhe votës pro në referendum. Është e kuptueshme që faktorë të brendshëm, por edhe gjeopolitikë me prezencë dhe ndikim në jetën politike dhe shoqërore në Maqedoni po aktivizohen në mënyra shumë të sofistikuara kundër pjesëmarrjes në referendum dhe votës kundër tij. Këta faktorë gjeopolitikë të rrezikshëm nuk duhen nenvlerësuar deri në përfundim të refendumit, sepse kohët e fundit po tregojnë që edhe në demokraci shumë të fuqishme dhe të konsoliduara ndërhyrjet e aktorëve dhe faktorëve gjeopolitikë anti Euro-Atlantikë po ndikojnë me rrugë e metoda të sofistikuara rezultatet zgjedhore dhe referendare në shumë vënde. Ngjallja e nacionalizmit, populizmit, euroskepticizmit janë ndër të tjera edhe ndikim i këtyre faktorëve gjeopolitikë. Ndonëse mund të themi që nuk jemi në rendin e “Luftes së Ftohtë”, mund të deklarohemi pa hezitim që nuk jemi as në rendin e ri botëror. Rendi botëror po përjeton një tranzicion ku po bashkëjetojnë në mënyrë ballafaquese recidivat e “Luftës së Ftohtë” dhe sindromat e rendit të ri. Po konfrontohen interesat dhe doktrinat gjeopolitike me vlerat e tendencat integruese e globaliste. Në këtë situatë Maqedonia është shndërruar në një rast me rëndësi ndërkombëtare. Nga pjesëmarrja në referendum dhe nga rezultati i tij do kenë benefitet më të mëdha qyetarët e Maqedonisë, do kenë më shumë paqe e stabilitet, më shumë demokraci dhe prosperitet ekonomik e social dhe do forcojnë pozitat e tyre në hapësirën Euro-Atlantike nëpërmjet integrimit të shpejtë në NATO dhe avancimit të integrimit në BE. Gjithë Ballkani Perëndimor do ketë impakte pozitive nga pjesëmarrja e gjërë në referendumin në Maqedoni dhe vota pro tij. Kësisoj Maqedonia do të ndikojë që të afrojë më shumë gjithë Rajonin tonë me familjen e Kombeve Euro-Atlantike.